Czy można wstawić zdjęcie z internetu do pracy dyplomowej? Prawo cytatu, licencje i podpis

Zdjęcie z internetu możesz wstawić do pracy dyplomowej w trzech sytuacjach: gdy korzystasz z niego w ramach prawa cytatu (art. 29 ustawy o prawie autorskim), gdy autor udostępnił je na licencji, której warunki spełniasz (np. Creative Commons), albo gdy masz zgodę autora. To, że zdjęcie jest w wyszukiwarce, nie jest żadną z tych podstaw. W każdym z tych przypadków podajesz autora i źródło, a o szczegółach decyduje Twoja uczelnia i promotor. To nie jest porada prawna, tylko opis przepisów i zasad, które otworzyłem.

Poniżej: co mówi art. 29 i 34, kiedy zdjęcie w pracy jest cytatem, a kiedy ozdobą, jak czytać licencje Creative Commons, jak podpisać zdjęcie, kiedy rysunek „własny na podstawie” jest własny, i co się zmienia, gdy praca trafia do repozytorium. Brzmienie przepisów sprawdziłem w tekście jednolitym ustawy ogłoszonym w Dz.U. 2025 poz. 24 (późniejsze zmiany sprawdź w ISAP)¹.

Czy zdjęcia z internetu są chronione prawem autorskim?

Co do zasady tak. Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, w tym utwory plastyczne i fotograficzne (art. 1 ust. 1 i 2)¹. Ochrona przysługuje twórcy od chwili ustalenia utworu i bez żadnych formalności, więc brak znaku ©, brak podpisu i fakt, że zdjęcie jest ogólnodostępne, niczego nie zmieniają (art. 1 ust. 3 i 4)¹. Dokument jednego z wydziałów UMCS o ilustracjach w pracach dyplomowych mówi to samo: zdjęcie pobrane z internetu wymaga zgody uprawnionego, chyba że wykorzystanie jest możliwe na podstawie licencji ustawowej albo twórca udostępnił je na licencji, np. Creative Commons².

Czy prawo cytatu pozwala wstawić zdjęcie do pracy dyplomowej?

Tak, ale tylko w zakresie uzasadnionym celami cytatu. Art. 29 pozwala przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości¹. Praca dyplomowa jest utworem stanowiącym samoistną całość, a zdjęcie wolno przytoczyć w całości, ale zdjęcie musi czemuś służyć w Twoim wywodzie.

Moja wykładnia, nie wyrok: zdjęcie reklamy, którą analizujesz w rozdziale o komunikacji marketingowej, leży w granicach celu cytatu, bo bez niego czytelnik nie zrozumie analizy. Zdjęcie „ładnie wyglądającego studenta nad książką” na stronie tytułowej rozdziału o motywacji niczego nie wyjaśnia, nie jest przedmiotem analizy i cytatem nie jest. Dlatego odpowiedź na pytanie „czy mogę wstawić zdjęcie dla ozdoby” brzmi: nie na podstawie art. 29.

Do tego dochodzą dwa warunki z art. 34 i 35. Korzystanie z utworu w granicach dozwolonego użytku wymaga wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła, przy czym podanie powinno uwzględniać istniejące możliwości; dozwolony użytek nie może też naruszać normalnego korzystania z utworu ani godzić w słuszne interesy twórcy¹. Tak samo streszcza to wspomniany dokument UMCS². Nie wiesz, kto jest autorem? Zaznacz, jakie dane znalazłeś (strona, adres, data dostępu), i zdecyduj, czy nie lepiej wziąć inne zdjęcie.

Jak działają licencje Creative Commons i co z nich wynika?

Licencja Creative Commons to zgoda autora udzielona z góry, na określonych warunkach. Jest sześć wariantów, z czterema elementami: BY (trzeba podać autora), SA (adaptacje na tych samych warunkach), NC (tylko użycie niekomercyjne), ND (bez adaptacji i utworów zależnych)³. W praktyce:

Licencja	Co to dla Ciebie znaczy
CC BY	wolno użyć, podajesz autora, źródło i licencję
CC BY-SA	jak wyżej; zmieniony utwór musi iść na tej samej licencji
CC BY-NC	tylko użycie niekomercyjne; sprawdź, czy repozytorium i praca się łapią
CC BY-ND, BY-NC-ND	bez przeróbek: nie przycinasz, nie kolorujesz, nie dorysowujesz

Jedno zastrzeżenie z mojej strony: elementy NC i ND mają swoją definicję w pełnym tekście licencji, więc jeśli zamierzasz zdjęcie przeciąć, przekolorować albo opublikować pracę poza uczelnią, zajrzyj do pełnej licencji (jest pod linkiem przy zdjęciu).

Domena publiczna to osobna sprawa. Autorskie prawa majątkowe co do zasady gasną po 70 latach od śmierci twórcy (art. 36)¹, więc stare zdjęcie jest wolne dopiero wtedy, gdy znasz autora i datę jego śmierci. „Stara fotografia z internetu” z nieznanym autorem nie jest dowodem na domenę publiczną. Dokument UMCS zaleca korzystanie z legalnych źródeł i dokumentowanie źródła każdego zdjęcia².

Jak podpisać zdjęcie z internetu w pracy?

Dla materiału na licencji CC zalecenie Creative Commons brzmi: podaj tytuł, autora, źródło i licencję (skrót TASL)⁴; nazwę licencji zapisz ze skrótem i linkiem, np. CC BY 4.0⁴. Polska adaptacja APA 7 daje dla zdjęć i rysunków taki wzór: „Źródło:”, potem dane bibliograficzne ze stroną internetową i adresem, a zamiast informacji o prawach autorskich skrót licencji CC albo słowa „W domenie publicznej”; informację „Przedrukowane za zgodą” dopisuje się tylko wtedy, gdy zgodę uzyskano⁵. Dla rysunków i tabel informację o prawach autorskich umieszcza się w adnotacji pod rysunkiem, nie w przypisie dolnym⁶.

Przykład podpisu (zmyślony; ani zdjęcie, ani autor nie istnieją):

Źródło: Czytelnia akademicka, A. Autorka, 2021, Nazwa serwisu z fotografiami (https://example.org/czytelnia). CC BY 4.0.

Gdy zdjęcie wstawiasz za zgodą autora, dopisujesz: „Przedrukowane za zgodą A. Autorki”. Zgodę zachowaj na piśmie lub w mailu, a formę, którą uznaje uczelnia, ustal z promotorem. Gdzie umieścić numer i tytuł rysunku w stylu polskim, a gdzie w APA, opisuje tekst o tym, jak podpisać tabelę i rysunek w pracy. Pamiętaj, że zdjęcie jest w APA rysunkiem i dostaje numer.

Czy rysunek „opracowanie własne na podstawie” jest już własny?

Nie zawsze. Ustawa chroni tylko sposób wyrażenia: odkrycia, idee, procedury, metody i koncepcje matematyczne chronione nie są (art. 1 ust. 2¹)¹. Wykres narysowany przez Ciebie na podstawie liczb z tabeli GUS to Twój rysunek z cudzymi danymi, więc podpisujesz „opracowanie własne na podstawie” z adresem danych. Inaczej jest z przerysowaniem cudzego schematu: opracowanie cudzego utworu to utwór zależny, a korzystanie z niego zależy od zezwolenia twórcy utworu pierwotnego (art. 2 ust. 1 i 2), przy czym utwór powstały w wyniku inspiracji cudzym utworem opracowaniem nie jest (art. 2 ust. 4)¹. Ustawa wymaga też wymienienia twórcy i tytułu utworu pierwotnego na egzemplarzach opracowania (art. 2 ust. 5)¹. Napis „opracowanie własne” pod redrawem cudzego schematu nie zastępuje więc zgody ani licencji. Z licencją CC przeróbka jest dozwolona, o ile licencja nie ma elementu ND, a przy SA dalej na tych samych warunkach³.

Praktycznie: jeśli używasz tylko danych i idei, narysuj wykres sam i podaj źródło danych. Jeśli odwzorowujesz układ i wygląd cudzej grafiki, potraktuj ją jak cudzy utwór.

Co ze zdjęciami, gdy praca trafia do repozytorium?

Ustawa o szkolnictwie wyższym i nauce wymienia w repozytorium pisemnych prac dyplomowych m.in. tytuł i treść pracy (art. 347 ust. 1 pkt 1)⁷. Czy i komu praca jest dostępna publicznie, zależy od regulaminu uczelni i Twojej zgody; zasad nie da się zbiorczo opisać z zewnątrz, więc czytasz zarządzenie albo regulamin swojej uczelni. Z repozytoriów uczelnianych wiem tyle, że ich oświadczenia są wymagające: formularz depozytariusza repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (ogólny, nie tylko dla prac dyplomowych) każe oświadczyć, że dokument nie narusza praw osób trzecich i że deponent ma prawa albo zgodę wydawcy⁸.

Wniosek praktyczny: publiczna wersja pracy to nie to samo co wersja do obrony. Zdjęcie wstawione „na chwilę, do oceny” może być wykorzystane w sposób, na który nie masz licencji. Dla każdej cudzej ilustracji sprawdź więc, czy licencja albo zgoda obejmuje publikację w repozytorium; jeśli nie, zamień ją na własne zdjęcie, rysunek własny lub materiał na wolnej licencji.

Jak zrobić to bezpiecznie krok po kroku?

1. Ustal, czemu zdjęcie służy: analiza to cytat, ozdoba wymaga licencji albo własnego zdjęcia.
2. Zapisz autora, źródło, licencję i datę dostępu oraz zrób zrzut strony.
3. Przeczytaj pełne warunki licencji (NC, ND, SA).
4. Podpisz zdjęcie po „Źródło:”.
5. Zapytaj promotora o zasady repozytorium.

Zasady tego, co i jak cytować w ogóle, porządkują teksty o przypisach dolnych i o cytowaniu APA 7 po polsku. Gdy chcesz mieć gotowy schemat wyszukiwania źródeł i dokumentowania ich w trakcie pisania, wchodzi w to poradnik; a jeśli masz wątpliwości co do konkretnego zdjęcia lub rysunku w swojej pracy, możesz omówić je na konsultacji.

Przypisy

1. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 24 (obwieszczenie Marszałka Sejmu z 6 grudnia 2024 r.), art. 1, 2, 29, 34, 35, 36, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/24/text.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑² ↑³ ↑⁴ ↑⁵ ↑⁶ ↑⁷ ↑⁸ ↑⁹

2. Wydział Ekonomiczny UMCS, Wykorzystanie ilustracji i zdjęć w pracach dyplomowych na Wydziale Ekonomicznym UMCS, https://phavi.umcs.pl/at/attachments/2024/0105/142819-wykorzystanie-elementow-graficznych-w-pracy-dyplomowej-finalne.pdf (dostęp: 27 października 2026); dokument wydziałowy, więc to przykład zasad jednej uczelni, nie przepis powszechny. ↑ ↑² ↑³

3. Creative Commons, About CC Licenses, https://creativecommons.org/share-your-work/cclicenses/ (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑²

4. Creative Commons, Recommended practices for attribution, CC Public Wiki, https://wiki.creativecommons.org/wiki/Recommended_practices_for_attribution (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑²

5. Skimina E., Harasimczuk J., Cieciuch J., Podstawowe standardy edytorskie naukowych tekstów psychologicznych w języku polskim na podstawie reguł APA 7, Liberi Libri 2022, DOI: 10.47943/lib.9788363487560, tabela 2 i przypisy do niej (plik PDF, s. 18 i 19). ↑

6. Tamże, część 1.2.1 (plik PDF, s. 17 i 18) i część 7.3 (plik PDF, s. 72). ↑

7. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1362 (obwieszczenie Marszałka Sejmu z 17 września 2026 r.), art. 347, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1362/text.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

8. Uniwersytet w Białymstoku, Oświadczenie depozytariusza (repozytorium UwB), https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/download/Oswiadczenie_depozytariusza.docx (dostęp: 27 października 2026). ↑