Przypis1

Oświadczenie o samodzielności pracy: co podpisujesz, co grozi i jak to się ma do AI

Oświadczenie o samodzielności pracy to Twój podpis pod tym, że praca jest Twoim samodzielnym opracowaniem, wszystko, co cudze, jest oznaczone i ma źródło, a praca nie narusza praw autorskich. Ustawa wymaga, żeby praca dyplomowa była samodzielnym opracowaniem1; treść i formę oświadczenia ustala uczelnia. Jeśli oświadczenie okaże się nieprawdziwe, w grę wchodzi postępowanie dyscyplinarne, a gdy przypisałeś sobie autorstwo istotnego fragmentu cudzego utworu, rektor stwierdza nieważność dyplomu2.

Poniżej: co dokładnie podpisujesz, jak oświadczenie łączy się z AI i gdzie przebiega granica między korektą a napisaniem pracy za kogoś.

Oświadczenie o samodzielności pracy: skąd się bierze?

Z dwóch poziomów przepisów. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce mówi, że praca dyplomowa jest samodzielnym opracowaniem zagadnienia naukowego, artystycznego lub praktycznego i ma prezentować m.in. umiejętność samodzielnego analizowania i wnioskowania1. Pisemną pracę uczelnia sprawdza przed egzaminem w Jednolitym Systemie Antyplagiatowym1. Przepisu o samym oświadczeniu w ustawie nie znaleźliśmy; wzór daje uczelnia w zarządzeniu rektora, regulaminie studiów albo wytycznych wydziału.

Forma też bywa różna. Na Wydziale Fizyki UAM dyplomant zatwierdza oświadczenie w systemie Archiwum Prac Dyplomowych i nie dołącza go do pracy3. Wzór z Lublina, opisany niżej, ma miejsce na czytelny podpis i zdanie o zgodności wersji elektronicznej z drukowaną4. Twoje oświadczenie znajdziesz w APD, w dziekanacie albo w zarządzeniu o pracach dyplomowych w Biuletynie Informacji Publicznej uczelni.

Co podpisujesz: przykład prawdziwego wzoru

Dobrze to widać na wzorze Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, zmienionym w 2025 roku. Student oświadcza w nim, że praca4:

  • została przygotowana przez niego samodzielnie, z przypisem, że uwzględnia to merytoryczny wkład promotora w ramach seminarium;
  • nie narusza praw autorskich w rozumieniu ustawy o prawie autorskim ani dóbr osobistych;
  • nie zawiera danych i informacji uzyskanych w sposób niedozwolony;
  • nie była podstawą nadania dyplomu ani tytułu zawodowego jemu ani innej osobie;
  • jeśli powstawała z użyciem narzędzi generatywnej AI, to w sposób nienaruszający praw osób trzecich, a treści uzyskane przez AI zostały zweryfikowane i oznaczone;
  • ma oznaczone wszystkie elementy, których student nie jest autorem, z podanym źródłem.

Do tego dochodzi zdanie, że wersja elektroniczna jest identyczna z drukowaną. Wzór Twojej uczelni może być krótszy albo dłuższy, ale rdzeń jest ten sam: samodzielność, oznaczone cudze elementy, prawa autorskie.

Oświadczenie o samodzielności pisania pracy a AI

Część wzorów pyta o AI wprost. Wzór z Lublina ma punkty o generatywnej AI do skreślenia, jeśli z niej nie korzystałeś4. Politechnika Białostocka dołącza do pracy osobne oświadczenie z dwiema opcjami: albo żadna część pracy nie została wygenerowana przez GenAI, albo wszystkie treści wygenerowane z jej użyciem zostały zweryfikowane i poddane krytycznej ocenie, do tego wykaz obszarów użycia i narzędzi5. To samo zarządzenie mówi, że merytoryczna zawartość pracy musi pochodzić od studenta5.

Samodzielność nie oznacza więc „bez żadnych narzędzi”. Oznacza, że tezy, decyzje i wnioski są Twoje, a każdą pomoc umiesz nazwać. Najprościej opisać ją w krótkiej nocie we wstępie albo w rozdziale o metodzie; trzy wzory na różne zakresy użycia znajdziesz w tekście nota o użyciu AI. Zakres ustalasz z promotorem przed pisaniem, jak w tekście jak zapytać promotora o AI.

Zasada, która chroni najlepiej: piszesz w oświadczeniu i nocie tylko to, co jest prawdą. Nie zaniżasz użycia AI i nie zawyżasz własnej kontroli.

Co grozi za nieprawdziwe oświadczenie?

Konsekwencje wynikają z ustaw, nie z samego formularza:

  • Nieważność dyplomu. Jeśli w pracy, na podstawie której nadano tytuł, autor przypisał sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu albo ustalenia naukowego, rektor w drodze decyzji administracyjnej stwierdza nieważność dyplomu2.
  • Postępowanie wyjaśniające i dyscyplinarne. Ustawa ma listę czynów, przy których postępowanie wyjaśniające wszczyna się z urzędu; pierwszy na niej to przywłaszczenie autorstwa albo wprowadzenie w błąd co do autorstwa cudzego utworu6. Przy podejrzeniu takiego czynu u studenta rektor niezwłocznie poleca przeprowadzić postępowanie wyjaśniające; jeśli materiał potwierdza czyn, wstrzymuje postępowanie o nadanie tytułu zawodowego do orzeczenia komisji dyscyplinarnej i zawiadamia o podejrzeniu przestępstwa7. Kary dyscyplinarne dla studentów sięgają wydalenia z uczelni8.
  • Odpowiedzialność karna. Ustawa o prawie autorskim przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 dla tego, kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu9. Czy konkretny przypadek się w tym mieści, rozstrzyga sąd, nie artykuł w internecie.

Uczelnia może też mieć własne zasady na wypadek naruszeń; Politechnika Białostocka przy AI odsyła do regulaminu studiów i przepisów o odpowiedzialności dyscyplinarnej5.

A jeśli pracę napisał ktoś inny?

Wtedy oświadczenie jest nieprawdziwe od pierwszego zdania i żadna nota tego nie naprawi. Nie ma znaczenia, czy tekst napisał człowiek na zamówienie, czy model na jedno polecenie: autorem tez, wywodu i wniosków nie jesteś Ty, a pod oświadczeniem stoi Twoje nazwisko. Ryzyko nie kończy się na obronie. Przepis o nieważności dotyczy dyplomu już wydanego2, więc sprawa nie zamyka się w dniu egzaminu. Nie podpowiadamy, jak takie prace ukrywać, i nie polecamy tej drogi w żadnym wariancie. Polecamy tę, w której model pomaga, a pracę piszesz Ty.

Czy korekta pracy dyplomowej jest legalna?

Żaden przepis, który otworzyliśmy, nie zakazuje korekty językowej. Granicę wyznacza samodzielność: praca ma być Twoim opracowaniem, a oświadczenie prawdziwe1. Korekta poprawia formę tekstu, który napisałeś. Nie zmienia jego treści.

Zwykle mieści się w korekcie: literówki, interpunkcja, odmiana, szyk zdania, ujednolicenie zapisu bibliografii, wskazanie niejasnych zdań, które potem sam przepisujesz.

To już nie jest korekta: przepisywanie akapitów „ładniej” tak, że nie poznałbyś własnego tekstu; dopisywanie zdań, argumentów, źródeł albo interpretacji; uzupełnianie brakujących podrozdziałów; „redakcja merytoryczna”, po której zmienia się teza. Tu kończy się pomoc w formie, a zaczyna współautorstwo, którego oświadczenie nie przewiduje.

Dwie uwagi praktyczne. Zasady bywają ostrzejsze niż ta granica: na Wydziale Polonistyki UW nie wolno używać AI nawet do korekty i redakcji tekstu, chyba że sylabus lub prowadzący stanowią inaczej10. A pomoc promotora to coś innego niż pomoc kogoś z zewnątrz; wzór z Lublina wprost wyłącza z samodzielności merytoryczny wkład promotora w ramach seminarium4, o korektorach nie mówi nic.

Jeśli oddajesz pracę do korekty, ludzkiej albo z AI: zapytaj wcześniej promotora, zachowaj wersję sprzed korekty, przejrzyj każdą zmianę sam i opisz pomoc w nocie, jeśli wymaga tego uczelnia. Frazy z czatu, błędy językowe i zdania jak z ulotki wyłapiesz sam w darmowym korektorze stylu, który niczego nie przepisuje, tylko zaznacza miejsca do poprawy.

Co zrobić przed podpisaniem?

  1. Przeczytaj swój wzór oświadczenia na początku pisania, nie w dniu złożenia.
  2. Sprawdź, czy wzór pyta o AI, i ustal zakres z promotorem mailem.
  3. Prowadź brudnopis z plikiem i stroną przy każdej tezie, żeby umieć wskazać źródło każdej cudzej myśli.
  4. Przed oddaniem przeczytaj całość i sprawdź przypisy ze źródłami.
  5. Podpisz tylko to, co jest prawdą.

Metodę pracy z AI, w której oświadczenie o samodzielności zostaje prawdziwe, bo tezy i wnioski są Twoje, a model szuka, sprawdza i porządkuje, opisuje poradnik. Wszystko w nim zaczyna się od pytania, na co pozwala Twoja uczelnia.

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1362, art. 76 ust. 2 i 4, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1362/text.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑2 ↑3 ↑4

  2. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1362, art. 77 ust. 5, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1362/text.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑2 ↑3

  3. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Fizyki, Zalecenia dla autorów prac dyplomowych, https://www.fizyka.amu.edu.pl/__data/assets/pdf_file/0028/445708/Wytyczne-pisania-prac-dyplomowych.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

  4. Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 46/2019 Rektora UM w Lublinie w brzmieniu nadanym Załącznikiem nr 1 do Zarządzenia nr 124/2025 z dnia 26 czerwca 2025 r. (oświadczenie osoby studiującej), https://wydzialy.umlub.edu.pl/storage/subservices/7/files/zalacznik-nr-1-do-zr-124_2025-oswiadczenie.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑2 ↑3 ↑4

  5. Politechnika Białostocka, Zarządzenie nr 95/2025 Rektora PB z dnia 8 października 2025 r. w sprawie korzystania z systemów sztucznej inteligencji (GenAI) w procesie kształcenia i dyplomowania, § 2, § 3, § 4 i załącznik, https://wi.pb.edu.pl/wp-content/uploads/2025/10/Zarzadznie-nr-95-Rektora-PB.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑2 ↑3

  6. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1362, art. 287 ust. 2 pkt 1, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1362/text.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

  7. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1362, art. 312 ust. 3 i 4, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1362/text.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

  8. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1362, art. 307 i 308, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1362/text.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

  9. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 24, art. 115 ust. 1, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/24/text.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

  10. Uniwersytet Warszawski, Rada Dydaktyczna dla kierunków studiów (m.in. filologia polska, kulturoznawstwo, sztuka pisania), Uchwała nr 170 z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia na Wydziale Polonistyki, § 1 ust. 2, https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DRD/Lists/Dziennik/Attachments/1303/DRD.2024.4.URD.170.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

Dalej w dziale ai i zasady uczelni